Bayrampaşa Halk Eğitimi Merkezi

Yaşamboyu Eğitim ve Kurumları

Örgün eğitim sistemlerinin içinde bulunduğu "bunalım", eğitimi geleneksel anlayıştan farklı biçimde ve daha geniş açıdan ele alan ve "yaşam boyunca öğrenme" olarak adlandırılan yeni bir kavramın ortaya çıkmasına yardım etti (Bülbül, 1987, s. 23).

Yaşam boyunca öğrenme kavramının arkasındaki görüşler, Unesco tarafından şu şekilde açıklanmaktadır;

"Bilinçli ya da bilinçsiz olarak, insanlar ömürleri süresince, içinde buluna geldikleri çevreleriyle etkileşim yoluyla sürekli yaşantılardan geçmektedirler. Davranışlarını, yaşam hakkındaki algılarını ve bilgilerinin içeriğini oluşturan yaşantılarıyla öğrenmeyi ve kendilerini yetiştirmeyi sürdürmektedirler. Böyle olmakla birlikte, günümüze kadar, bu doğal dinamiği destekleyen eğitim kurumlarının yapısı çok azdır. Özellikle, öğretimin gençler için olduğu ve okulda yapıldığı yolundaki "önfikirler", insanların yaşamları boyunca öğrenmeyi, normal bir öğrenme süreci olarak algılamalarını engellemiştir. Ancak, yirminci yüzyılın ikinci yansında, insanların çoğunun, yaşamlarının koşullarını ve değişikliklerini karşılayabilecek biçimde donatılmamış oldukları gerçeği, kısa sürede giderek daha çok anlaşılmaktadır" (Faure ve diğerleri, 1972, s. 142).

Yaşam boyunca öğretime ilişkin fikirler, sağduyuya uygun düşmekle birlikte, bunların uygulamaya aktarılması, gerçekte, örgün ve yaygın eğitim sisteminin yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir. Çünkü;

1. Yaşam boyu eğitim kavramı; eğitimin okullarda öğretilenlerle sınırlı bulunduğu ve eğitimin amacının çocuk ve gençlerin yetişkinlik dönemine hazırlamak olduğu konusundaki geleneksel eğitim görüşü ile çelişmektedir.

2. Bu kavramın önemli bir doğurgusu da örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, bu sistemin herhangi bir kademesinden ayrılmış ya da mezun olmuş yetişkinlerin eğirim gereksinimlerini karşılamak üzere toplumun yeterli kaynak ayırmak zorunda olmasıdır.

3. Erişilmesi daha da zor diğer bir doğurgu da, örgün eğitim sisteminin, bireysel seçimleri karşılayabilecek ve gençleri kendi kendine öğrenmeyi sürdürebilen, yeterli yetişkinler olarak yetiştirebilecek bir biçimde yeterli bir esnekliğe kavuşturulması için yeniden düzenlenmesine gereksinme vardır.

4. Bu yaklaşımın okullarda, olguları öğrenmekten çok, "nasıl öğrenilebileceğini öğrenme"ye daha çok önem verilmesi gerekmektedir (Smith and Havercamp, 1977, s. 3-21).

Bireyin yaşamı boyunca değişen çevre koşullarına uyum sağlama zorunluluğu, sürekli öğrenmeye gereksinme duyması, yaşam boyu eğitimini de beraberinde getirmektedir. Bu zorunluluk, özellikle, gelişmiş ülkelerde yaşam boyu eğitim okullarının gelişmesini doğurmuştur.

Yaşam boyu Eğitim

Yaşam boyu eğitim, yaşam boyu öğrenme, yaşam boyunca tümleşik öğrenme, sürekli öğrenim, sürekli eğitim terimleri ile eşanlamlı düşünülebilir.

Bu terimlerin kaynağı, eğitimin çocukluktan başlayan sürekli eğitim fırsatının başlangıç evresiyle sınırlandırılmış ilk ve son deneyim olmadığı, aksine ömür boyunca süren bir deneyim olması gerektiğidir.

Yaşantı, kendi başına sürekli bir öğrenme sürecidir. Ancak, her bireyin, teknolojik ve toplumsal değişmeye ayak uydurabilmesi, kendi çevresine ilişkin (evlenme, ana-baba olma, iş durumu, yaşlılık v.b.) koşullara bağlı olarak meydana gelen değişiklikler karşısında hazırlıklı olabilmesi ve bireysel gelişme açısından tüm gizilgücünü harekete geçirebilmesi, amaçlı ve ardışık bir öğrenim görmesini gerektirir. Yaşam boyunca devam eden eğitim, hem kasıtlı, hem de rast-gele öğrenme yaşantılarını içerir (Bülbül, 1991, s. 37).